Boncuklanma (Pilling) Neden Olur, Nasıl Önlenir?
Yeni aldığınız bir kazak ya da tişört, birkaç kullanımdan sonra yüzeyinde küçük topaklar oluşturmaya başlar. Bu küçük yün topakları, kumaşın görünümünü eskitir ve parçayı olduğundan daha yıpranmış gösterir. Bu soruna boncuklanma, yani pilling denir.
Boncuklanma çoğu zaman kaçınılmaz görünür; ama nedenlerini anlamak hem önlemeyi hem de oluştuktan sonra düzeltmeyi mümkün kılar.
Boncuklanma Nedir?
Boncuklanma, kumaş yüzeyindeki liflerin sürtünme sonucu kopup birbirine dolanarak küçük topaklar oluşturmasıdır. Bu topaklar kumaşın yüzeyine tutunur ve zamanla birikir.
Olay şu şekilde gelişir: Kullanım sırasında kumaş yüzeyi sürtünmeye maruz kalır. Bu sürtünme kısa lifleri yüzeye doğru çeker. Yüzeye çıkan lifler birbirine dolanır ve küçük yumaklar halinde toplanır. Bu yumaklar kumaşa hâlâ bağlı kaldığından dökülmez, birikir.
Boncuklanma Neden Olur?
Boncuklanmanın birkaç temel nedeni vardır.
Lif yapısı birincil faktördür. Kısa elyaflı kumaşlar uzun elyaflılara göre çok daha fazla boncuklanır. Çünkü kısa lifler yüzeyden daha kolay çıkar ve dolanır. Karışık elyaflı kumaşlar, yani doğal ve sentetik liflerin bir arada olduğu kumaşlar, özellikle boncuklanmaya yatkındır. Çünkü sentetik lifler güçlüdür ve kopmaz, kopan doğal lifleri yüzeyde tutar.
Sürtünme, boncuklanmayı tetikleyen mekanik nedendir. En çok sürtünmeye maruz kalan bölgeler, yani kol altları, yan dikişler, çanta temas noktaları ve oturma bölgeleri, en çok boncuklanan yerlerdir.
Yıkama koşulları boncuklanmayı hızlandırır. Yüksek devirli yıkama, kumaşların birbirine sürtünmesi ve agresif programlar yüzey liflerini zorlar.
Hangi Kumaşlar Daha Çok Boncuklanır?
Boncuklanma eğilimi kumaştan kumaşa değişir.
Yüksek eğilimli: Yün karışımları, akrilik, kısa elyaflı pamuk, pamuk-polyester karışımları. Bu kumaşlar yapıları gereği daha fazla boncuklanır.
Düşük eğilimli: Uzun elyaflı kaliteli pamuk, keten, ipek, yüksek kaliteli saf yün. Bu kumaşların lif yapısı yüzeyden lif kopmasını zorlaştırır.
Bu yüzden bir kazak ya da tişört satın alırken lif kompozisyonuna bakmak, boncuklanma eğilimi hakkında önceden fikir verir. Kumaş gramajı ve lif kalitesi konusunu daha ayrıntılı ele aldığımız GSM rehberinde bu konuya da değiniyoruz.
Boncuklanma Nasıl Önlenir?
Boncuklanmayı tamamen ortadan kaldırmak çoğu kumaşta mümkün değildir ama belirgin biçimde azaltmak mümkündür.
Ters çevirerek yıkama en etkili yöntemlerden biridir. Kıyafeti ters çevirmek, sürtünmeye en çok maruz kalan dış yüzeyi korur. Boncuklanma iç yüzeyde oluşur ve daha az görünür.
Hassas programda ve düşük devirde yıkama kumaşlar arası sürtünmeyi azaltır. Yüksek devir kumaşları birbirine sürter ve boncuklanmayı hızlandırır.
Çamaşır torbası kullanmak özellikle boncuklanmaya yatkın parçalar için etkilidir. Torba, parçayı diğer kıyafetlerin sürtünmesinden korur.
Benzer kumaşları bir arada yıkamak önemlidir. Havlu ve kot gibi sert dokulu parçalarla yumuşak kazakları bir arada yıkamak, yumuşak parçaların boncuklanmasını artırır.
Düşük sıcaklıkta yıkamak ve havada kurutmak lifleri korur. Makine kurutucu boncuklanmayı hızlandıran etkenlerden biridir.
Bu yöntemler genel kıyafet bakımının bir parçasıdır. Yıkama, kurutma ve saklama konularını kapsamlı ele aldığımız kıyafet bakımı rehberi bu konuda daha geniş bir başvuru kaynağıdır.
Oluşan Boncuklanma Nasıl Giderilir?
Boncuklanma oluştuktan sonra da giderilebilir.
Kumaş tıraş makinesi en etkili çözümdür. Bu küçük cihaz, yüzeydeki boncukları kumaşa zarar vermeden keser ve temizler. Düzenli kullanıldığında parçayı uzun süre yeni gibi tutar.
Boncuk tarağı ya da özel boncuk taşı daha ekonomik alternatiflerdir. Yüzeydeki boncukları manuel olarak temizler.
Her iki yöntemde de kumaşı gergin ve düz bir yüzeye yatırarak çalışmak en iyi sonucu verir. Aceleci ya da sert hareketler kumaşa zarar verebilir.
POW Official Yorumu
P.O.W.'da kumaş seçimi yapılırken boncuklanma eğilimi de göz önünde bulundurulur. Uzun elyaflı kaliteli lifler ve sıkı örgü yapısı, parçanın hem görünümünü hem ömrünü uzatmanın temelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Boncuklanma kötü kalitenin işareti midir?
Her zaman değil. Boncuklanma büyük ölçüde lif yapısıyla ilgilidir. Karışık elyaflı kumaşlar kaliteli olsalar bile boncuklanmaya yatkın olabilir. Ancak uzun elyaflı kaliteli pamuk gibi kumaşlar daha az boncuklanır, dolayısıyla lif kalitesi boncuklanma eğilimini belirleyen önemli bir faktördür.
Boncuklanan bir kıyafet kurtarılabilir mi?
Evet. Kumaş tıraş makinesi ya da boncuk tarağı ile yüzeydeki boncuklar temizlenebilir. Düzenli temizlikle parça uzun süre iyi görünür. Bu işlem kumaşa zarar vermez, aksine yüzeyi yeniler.
Hangi kumaşlar hiç boncuklanmaz?
Hiç boncuklanmayan kumaş yoktur; ama keten, ipek ve uzun elyaflı kaliteli pamuk en az boncuklanan kumaşlar arasındadır. Bu kumaşların lif yapısı yüzeyden lif kopmasını zorlaştırır.
Ters çevirerek yıkamak gerçekten işe yarar mı?
Evet, bu en etkili önleyici yöntemlerden biridir. Ters çevirmek, kıyafetin görünen dış yüzeyini sürtünmeden korur. Boncuklanma daha çok iç yüzeyde oluşur ve bu yüzey giyildiğinde görünmediğinden parça daha uzun süre iyi görünür.
Yeni bir kazak neden hemen boncuklanmaya başlar?
Yeni kumaşların yüzeyinde üretim sırasında oluşan gevşek kısa lifler bulunur. İlk birkaç kullanımda bu lifler yüzeye çıkar ve boncuklanır. Bu ilk dönem boncuklanmasını temizledikten sonra çoğu kumaşta sorun azalır.